Հայկական կողմն ունի մի անելիք՝ վերանայել Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների համալիրը՝ էներգետիկ, տնտեսական, պաշտպանական քաղաքականությունում:

Ռուբեն Մեհրաբյան, ՄԱՀՀԻ ասոցացված փորձագետ Ռուբեն Մեհրաբյան, ՄԱՀՀԻ ասոցացված փորձագետ

Ի՞նչ տարածքների զիջման մասին է խոսքը եւ հանուն ինչի՞:

Ապրիլյան քառօրյայից հետո իշխող կուսակցության քաղաքական վերնախավի կողմից հաճախ պատեհ-անպատեհ ակնարկվում կամ բացեիբաց հայտարարվում է տարածքների հնարավոր հանձնման մասին: Վերջիններից մեկը ՀՀԿ պատգամավոր Լեռնիկ Ալեքսանյանն էր, ով հուլիսի 14-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց. «Եթե, օրինակ, Աղդամը տանք, ու անկախություն լինի, ի՞նչ է եղել, որ տանք»:

Ինչի՞ հետեւանքն են զիջումների մասին հայտարարությունները, ի՞նչ տարածքների զիջման մասին է խոսքը եւ հանուն ինչի՞: Այս թեմաների շուրջ «Ասպարեզ»-ը զրուցել է քաղաքագետ Ռուբեն Մեհրաբյանի հետ:

-Պարո՛ն Մեհրաբյան, ինչի՞ հետ են կապված տարածքների հանձնման մասին հաճախադեպ դարձած հայտարարությունները:

-Պաշտոնական Երեւանն ասում է մի բան, որ Լեռնային Ղարաբաղի համար, այդ տարածքների հարցը, որ փորձում են բարձրացնել, դա առաջին հերթին անվտանգության հարցն է, դրան հնարավոր կլինի պատասխանել, երբ ավելի կարեւոր հարցի պատասխանը կտրվի, իսկ որոնք են լինելու այդ տարածքներին համարժեք անվտանգության երաշխիքները՝ հանձնելու դեպքում: Եթե դրա պատասխանը չկա, ես լավ չեմ հասկանում՝ ինչ տարածքներ պետք է հանձնել եւ հանուն ինչի՞:

-Տարածքներ՝ Ղարաբաղի կարգավիճակի դիմաց:

-Ի՞նչ կարգավիճակի մասին է խոսքը: Այդ տարածքները հանձնելուն համարժե՞ք, թե այլ կարգավիճակ: Սրանք հարցեր են, որոնց պետք է պատասխան տրվեն: Հետո էլ՝ ես տպավորություն ունեմ, որ այդ մարդիկ լավ չեն պատկերացնում այն, ինչի մասին հրապարակային հայտարարություններ են անում:

Վիեննայում ձեռք բերվեցին պայմանավորվածություններ, որոնք ձեռնտու էին Հայաստանին, ռուսական կողմն ուղղակի ստիպված էր խաղալ ամերիկյան կանոններով: Ադրբեջանական կողմը չէր կարող ձայն հանել, որովհետեւ ապրիլին ղալաթ էր արել եւ ուղղակի դեմներն էին դրել: Բայց մենք տեսանք, որ դրանից հետո ռուսական կողմը նախաձեռնեց  մի սեպարատ պրոցես, եւ հայկական կողմը փոխանակ գրողի ծոցն ուղարկեր նրանց իրենց Սանկտ Պետերբուրգով եւ առաջարկություններով, ձեւաչափերով, որոնք Մինսկի խմբի ձեւաչափից դուրս են, վեր է կենում եւ գնում է Սանկտ Պետերբուրգ: Այնտեղ ստորագրվում է փաստաթուղթ, որը լղոզում է Վիեննայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները: Ասել կուզեմ՝ եթե այս ամենին մենք վերաբերվում ենք անպատասխանատու ձեւով, ապա պրոցեսի սուբյեկտից վերածում ենք օբյեկտի՝ իր բոլոր բացասական հետեւանքներով:

Մենք ջրում ենք մեզ ձեռնտու բոլոր պայմանավորվածությունները, որոնք կբերեին պատերազմի վերսկսման վտանգների նվազմանը կամ գրեթե վերացմանը:

-Սանկտ Պետերբուրգում նախագահների հանդիպումից հետո արված հայտարարության մեջ մասնավորապես նշվում էր, որ «Վերահաստատվեցին Վիեննայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները»:

-Դրանք կրում են դեկլարատիվ բնույթ. նրանք պետք  է ոչ թե վերահաստատեին, այլ իրականացնեին այդ պայմանավորվածությունները` համաձայն հենց այդ պայմանավորվածությունների: Իսկ հայկական կողմը թույլ  է տալիս Ռուսաստանին ամեն ինչ պահպանել առկախված վիճակում՝ շարունակելով զինել Ադրբեջանին:

-Կարծում եք Սանկտ Պետերբուրգ չգնալը հարցի լուծո՞ւմ էր:

-Դա վիժեցնելու էր Ռուսաստանի սցենարը: Ռուսաստանն ի՞նչ է ուզում: Ուզում է չկարգավորված կոնֆլիկտի գոտում մեծացնել իր ազդեցությունը: Երկրորդը՝ Ռուսաստանն այդ ամենն անում է Ադրբեջանի հետ ձեռք ձեռքի տված, հայկական շահերի հաշվին: Ադրբեջանն էլ շատ ուրախ է դրա համար: Հայկական կողմն ունի մի անելիք՝ վերանայել Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների համալիրը՝ էներգետիկ, տնտեսական, պաշտպանական քաղաքականությունում: Պատերազմից խուսափելու միակ ճանապարհը սա է, այլապես սա տանում է մեզ դեպի նոր պատերազմ, որը տեղի կունենա այն պահին, երբ Ռուսաստանը դա կցանկանա:

-Կազանի փասթաթուղթը նախատեսում է խնդրի փուլային տարբերակ, մեր կողմից նախ երկու, ապա հինգ տարածքների հանձնում: Տարածքների հաձնումից հետո ի՞նչ է նախատեսվում:

-Կազանի փաստաթղթի վրա աշխատածներին եւ ստորագրածներին պետք է հարցնել: Դա ռուսական փաստաթուղթ է, որը հայերի շահերի հետ ոչ մի առնչություն չունի եւ չի կարող ունենալ:

-Ի վերջո, ինչի՞ դիմաց ենք մենք  տարածք հանձնում:

-Ես էլ չեմ հասկանում: Ոչ թե խելքս չի հասնում, այլ հրաժարվում եմ հասկանալ:

-Խնդրի լուծման տեսակետից ինչպե՞ս եք գնահատում բանակցությունները: Վիեննա գնացինք, պայմանավորվածություններ ձեռք բերվեցին, բայց գործնական քայլերն ուշանում են, իսկ ադրբեջանական կողմը շարունակում է կրակոցները…

-Բանակցություններին պետք է տեր կանգնել: Եթե տեր չենք կանգնում, դա դառնում է ժամանակի անիմաստ վատնում, եւ դա շրջվում  է մեր դեմ: Մեր այսօրվա դիվանագիտության խայտառակ գործելաոճով մենք ոչնչի չենք կարող հասնել: Եվ այս դեպքում ոչ թե բանակցություններն են իզուր, այլ մեր բանակցողներն են ոչ իրենց տեղում:

Տաթեւիկ Սարգսյան

20.07.2016

Աղբյուրը՝ «Ասպարեզ»